W skrócie. Komunikacja empatyczna (NVC) to cztery kroki: spostrzeżenie, uczucie, potrzeba i prośba. Uczę jej indywidualnie, na Twoich rzeczywistych rozmowach z pracy, na jednej sesji (75 minut, online albo w Lesznie) albo we współpracy miesięcznej. Grupowych szkoleń i warsztatów nie prowadzę.
Czym jest komunikacja empatyczna
Pełna nazwa to Nonviolent Communication, po polsku mówi się porozumienie bez przemocy albo komunikacja empatyczna. Opracował ją amerykański psycholog Marshall Rosenberg. Nazwa brzmi poważnie, a pod spodem są cztery kroki, które da się zapamiętać w kwadrans.
Spostrzeżenie. Mówisz, co się wydarzyło, bez oceny. Nie „znowu olałeś termin”, tylko „raport miał być we wtorek, dostałam go w piątek”.
Uczucie. Mówisz, co to w Tobie robi. Nie „czuję, że mnie lekceważysz”, bo to jest myśl, nie uczucie. Raczej „jestem zaniepokojona”.
Potrzeba. Nazywasz, o co Ci naprawdę chodzi. Zwykle nie o sam raport, tylko o przewidywalność albo o to, żeby móc na kimś polegać.
Prośba. Mówisz konkretnie, czego chcesz. Nie „bądź bardziej odpowiedzialny”, tylko „chcę wiedzieć dzień wcześniej, jeśli termin się przesuwa”.
Cztery kroki wyglądają na proste i takie są, dopóki jesteś spokojna. Cała trudność zaczyna się wtedy, kiedy rozmowa jest naprawdę trudna. Dlatego sam schemat rzadko wystarcza. Jak ten język brzmi na co dzień w pracy, widać w trzech moich tekstach: o języku żyrafy i szakala, o aktywnym słuchaniu i o rodzajach empatii.
Trzy sytuacje, w których to się przydaje najbardziej
Z czym przychodzą do mnie kobiety prowadzące zespoły:
- Trudna rozmowa z kimś z zespołu. Odkładasz ją, bo wiesz, że skończy się albo awanturą, albo tym, że znowu wszystko weźmiesz na siebie.
- Informacja zwrotna, po której ktoś się dąsa. Mówisz o robocie, a druga strona słyszy „jesteś do niczego” i na trzy dni robi się chłodno.
- Rozmowa z szefem albo z zarządem. Masz powiedzieć, że zakres jest nierealny, i szukasz sposobu, żeby to nie zabrzmiało jak wymówka.
W każdej z nich pracujemy tak samo: bierzemy Twoją konkretną rozmowę, rozkładamy ją na cztery kroki i układamy zdania, które naprawdę wypowiesz. Wychodzisz z gotowym początkiem rozmowy, nie z teorią.
Czego komunikacja empatyczna nie jest
Największe nieporozumienie brzmi tak: że to bycie miłą dla wszystkich i mówienie ładnych zdań przez zaciśnięte zęby.
Jest odwrotnie. NVC nie służy do łagodzenia, tylko do mówienia wprost. Granica postawiona w ten sposób bywa twardsza niż podniesiony głos, bo nie ma w niej oskarżenia, więc nie da się jej zbyć obrażeniem się. Trudno pokłócić się z kimś, kto mówi „potrzebuję wiedzieć dzień wcześniej”.
To nie jest też technika wpływania na ludzi. Jeśli używasz czterech kroków po to, żeby ktoś zrobił, co chcesz, druga strona wyczuje to natychmiast i zadziała gorzej niż zwykła prośba.
Dlaczego samo nauczenie się schematu nie wystarcza
Cztery kroki znasz już po przeczytaniu tej strony. A i tak w piątek o szesnastej, kiedy ktoś powie coś nie tak, ciało zrobi swoje: gorąco, szczęka sama się zaciska, gotowa riposta na końcu języka.
Dlatego w pracy ze mną komunikacja empatyczna rzadko chodzi sama. Najpierw schodzimy z napięcia, korzystając z metody EFT, a dopiero potem układamy zdania. W tej kolejności, bo z napięciem w barkach i szyi nie da się prowadzić spokojnej rozmowy, choćby się znało wszystkie cztery kroki na pamięć.
Skąd to znam
Nazywam się Joanna Langner. Ukończyłam Szkołę Trenerów Komunikacji Opartej na Empatii, jestem certyfikowaną trenerką EFT i praktykiem Matrix Reimprinting.
Przez dwadzieścia lat pracowałam w firmach z branży medycznej i IT, w strukturach i procesach, więc rozmowy, o których tu piszę, prowadziłam po obu stronach stołu. Wiem, jak wygląda informacja zwrotna dawana na dziesięć minut przed kolejnym spotkaniem i co się dzieje, kiedy odkłada się ją trzeci miesiąc.
Jak można się tego uczyć u mnie
Na jednej sesji, jeśli masz przed sobą konkretną rozmowę i chcesz wyjść z gotowym planem. 75 minut, online albo w Lesznie.
W stałej współpracy miesięcznej, jeśli takich rozmów jest u Ciebie stale i chodzi raczej o zmianę sposobu prowadzenia ludzi niż o jedną sytuację.
Warsztatów grupowych ani szkoleń nie prowadzę. Pracuję indywidualnie, na tym, co akurat masz na biurku.
Zanim się umówisz, porozmawiajmy 15 minut
Bezpłatnie, przez telefon. Opowiadasz, jaka rozmowa Cię czeka, a ja mówię szczerze, czy to jest materiał na jedno spotkanie, czy na dłuższą pracę.
W wiadomości napisz, kiedy wygodnie Ci porozmawiać, a odpiszę z propozycją terminu.
Pytania, które słyszę najczęściej
Jakie są 4 kroki NVC?
Spostrzeżenie bez oceny, uczucie, potrzeba i konkretna prośba. Na przykład: „Raport przyszedł w piątek, a miał być we wtorek. Jestem zaniepokojona, bo potrzebuję móc to zaplanować. Czy dasz mi znać dzień wcześniej, jeśli termin się przesunie?”
Jakie są przykłady komunikacji bez przemocy w pracy?
Zamiast „znowu się spóźniłeś”: „wszedłeś o 9:20, a zaczynaliśmy o 9:00”. Zamiast „dobrze, jakoś to zmieszczę”: „mam trzy projekty z terminem w tym miesiącu; który mogę przesunąć, żeby ten nowy wszedł?”. Więcej przykładów, także z rozmów z szefem i z odmową, zebrałam w tekście o komunikacji bez przemocy w pracy.
Ile kosztuje nauka komunikacji empatycznej u Ciebie?
Jedna sesja trwa 75 minut i kosztuje 250 zł, online albo w Lesznie. Stałą współpracę miesięczną wyceniam indywidualnie, po pierwszej rozmowie. Grupowych szkoleń ani warsztatów dla firm nie prowadzę.
Czym komunikacja empatyczna różni się od asertywności?
Obie pomagają mówić wprost i stawiać granice. Komunikacja empatyczna kładzie dodatkowo nacisk na to, co czujesz i czego potrzebujesz Ty i druga strona, zanim padnie prośba. Dzięki temu łatwiej powiedzieć „nie” i zostać w kontakcie.
Skąd brać słowa na uczucia i potrzeby?
Na co dzień mamy ich mało: dobrze, źle, stres. Przygotowałam listę potrzeb i uczuć z przykładami z pracy.
Kto wymyślił komunikację empatyczną?
Amerykański psycholog kliniczny Marshall Rosenberg. Zaczął ją rozwijać w latach sześćdziesiątych. Po polsku ukazała się m.in. jego książka „Porozumienie bez przemocy. O języku życia”.
Czy NVC działa, kiedy druga strona jej nie zna?
Tak, i najczęściej właśnie tak się jej używa. To sposób, w jaki Ty mówisz i słuchasz. Druga osoba nie musi o niczym wiedzieć ani niczego umieć.
Czy to nie jest zbyt miękkie na rozmowy w pracy?
Wręcz przeciwnie. W rozmowie o nierealnym terminie zdanie „potrzebuję przesunięcia o tydzień albo zdjęcia jednego zakresu” jest konkretniejsze niż „postaram się”. Miękki jest język, twarda jest treść.
Jak długo trwa nauczenie się tego?
Sam schemat zrozumiesz w kwadrans. Używanie go wtedy, kiedy jesteś zdenerwowana, to kwestia tygodni ćwiczenia. Dlatego pracujemy na Twoich realnych sytuacjach, nie na przykładach z podręcznika.
A jeśli druga strona zachowuje się nie w porządku?
Komunikacja empatyczna nie wymaga zgody na cudze zachowanie. Nazywasz, co się wydarzyło, i mówisz, czego potrzebujesz. To nadal jest stawianie granicy, tylko bez wchodzenia w wymianę oskarżeń.
Czy muszę mówić dokładnie tymi czterema krokami?
Nie. Na początku pomagają, bo porządkują myślenie. Później zostaje z nich sposób patrzenia: co się wydarzyło, co ja czuję, czego potrzebuję, o co proszę. Zdania układasz już swoje.